Het is zover: vanaf 13 januari is in heel Europa de herziene Europese betaalrichtlijn PSD2 (Payment Service Directive 2) in werking getreden en in de nationale wetgeving van alle lidstaten ondergebracht. In heel Europa? Nee, dat nog niet. Tweederde van de lidstaten, waaronder Nederland, kampen met vertraging bij de vertaling van de EU-richtlijn in nationale wetgeving. Toenmalig minister van Financiën Dijsselbloem meldde eind vorig jaar dat Nederland pas in het voorjaar van 2018 gereed is met de implementatie van de PSD2. We moeten dus nog even geduld hebben tot de nieuwe betaalwetgeving ook hier in Nederland realiteit wordt.

Waarom nieuwe wetgeving
De herziene betaalrichtlijn PSD2 sorteert voor op de financiële wereld van morgen. Technologische, sociale en digitale ontwikkelingen zorgen ervoor dat de traditionele manier van betalen geheel verandert: nieuwe spelers duiken op met vernieuwende toepassingen en betaalmethoden. Ook zien we overal om ons heen een grote verschuiving naar betalen via mobiele telefoons en tablets. Door deze veranderingen zijn nieuwe spelregels nodig die moeten leiden tot meer innovatie, meer concurrentie en meer veiligheid in het betalingsverkeer.

Wat er verandert
De belangrijkste wijzigingen die door de invoering van de PSD2 tot stand komen, zijn als volgt:
 De PSD2-richtlijn geeft zogenaamde rekeninginformatiedienstaanbieders de mogelijkheid om gebruik te maken van de informatie over betaalrekeningen; wanneer de rekeninghouder hier toestemming voor geeft, dienen banken deze info kosteloos en direct ter beschikking te stellen. Innovatieve partijen kunnen zich door deze regeling storten op de ontwikkeling van allerhande innovatieve diensten op het gebied van rekeninginformatie.
 Naast de ontsluiting van rekeninginformatie zorgt de nieuwe betaalwetgeving er ook voor dat rekeninghouders bij een bank een betaling kunnen laten verrichten door een derde partij, zogenaamde betalingsinitiatiedienstaanbieders. Banken zijn verplicht om hieraan mee te werken.
 De PSD2 verbiedt het in rekening brengen van kosten voor betalingen met de meeste credit cards en betaalpassen. Deze toeslagen worden momenteel nog vaak toegepast, bijvoorbeeld bij het boeken van reistickets of vakanties. Door dit verbod op doorberekening van kosten zullen merchants mogelijk overgaan tot acceptatie van nieuwe betaalmethoden die niet via de PSD2 worden gereguleerd of goedkoper in gebruik zijn.
 De reikwijdte van de betaalwetgeving wordt met de PSD2 vergroot. De scope van de bestaande wet omvat alle elektronische betaaltransacties en valuta die geheel binnen de Europese Unie liggen. De nieuwe richtlijn heeft ook betrekking op elektronische betaaltransacties waarvan maar één van de partijen zich in de EU bevindt. Verder geldt de herziene regelgeving voor alle vreemde valuta, wat onder andere inhoudt dat valutering binnen de EU straks voor geen enkele munteenheid meer is toegestaan.

De meest in het oog springende verandering is ongetwijfeld de introductie van twee nieuwe soorten dienstverleners: betalingsinitiatiedienstaanbieders en rekeninginformatiedienstaanbieders. De laatste jaren zijn deze partijen al voorzichtig toegetreden tot het domein van financiële dienstverleners. Omwille van hun innovatieve karakter werden ze nog niet erkend in de bestaande wetgeving. Hierdoor was het lastig voor ze om succesvol te opereren, maar dat gaat nu veranderen.

Meerwaarde van de nieuwe partijen
Weet u precies hoeveel geld u vorige maand heeft uitgegeven aan boodschappen, uitjes en vaste lasten? Na even nadenken kunt u vast een ruwe schatting geven, maar een gedetailleerd totaaloverzicht is wellicht te veel gevraagd. Dit is de plek waar rekeninginformatiedienstaanbieders als Yolt, AFAS en Ockto het speelveld betreden. Zij verzamelen de financiële gegevens van de gebruiker uit verschillende bronnen (bijvoorbeeld de bij- en afschrijvingen van al uw betaalrekeningen) en helpen de gebruiker zo om zijn inkomsten en uitgavenpatroon te analyseren. Deze kan dan snel een totaaloverzicht verkrijgen van bijvoorbeeld waar het geld precies aan op gaat of welk hypotheekbedrag hij precies kan lenen. Door dit verhoogde inzicht wordt het ook makkelijker om lopende rekeningen en abonnementen te vergelijken met andere aanbieders, zodat een gebruiker weet hoe hij kan besparen. Indien gewenst kan de app daartoe ook suggesties doen.

Naast rekeninginformatiediensten stimuleert de PSD2 ook de ontwikkeling van nieuwe betaaltoepassingen. Deze toepassingen kunnen bij online aankopen het betaalproces faciliteren, zodat de gebruiker snel en laagdrempelig kan betalen. In Nederland wordt de consument al goed bediend via oplossingen als iDEAL en Tikkie, maar op Europees vlak valt er nog veel winst te behalen. Bankonafhankelijke spelers als Sofort en Trustly profileren zich nadrukkelijk op deze markt.

Kansen voor de credit manager
Ook voor de credit manager biedt de PSD2 kansen. Deze ontstaan onder andere door de verbeterde mogelijkheid om de kredietwaardigheid van klanten of prospects op waarde te schatten. Waar tot op heden de rekeninghoudende bank de enige partij was die inzicht had in het betaalgedrag en de financiële mogelijkheden van de klant, kunnen nu ook andere bedrijven inzicht krijgen via de eerdergenoemde rekeninginformatiediensten. Via gespecialiseerde apps kunnen klantacceptatieprocessen beter worden afgestemd op het inkomsten- en betaalpatroon van deelnemende gebruikers. Ook wordt het voor de credit manager mogelijk om een klantspecifieke benadering te hanteren in geval van betaalachterstanden of verlengingsvoorstellen door op basis van een rekeninginformatieanalyse risicoprofielen toe te kennen.

Een andere interessante mogelijkheid is dat het bedrijf van de creditmanager zelf een vergunning voor betalingsinitiatiedienstaanbieder aanvraagt. Na verkrijging van de vergunning kan het bedrijf de rekening van de klant dan direct debiteren op het moment van betalen: boter bij de vis.

Waarom zoveel ophef
De afgelopen tijd is de komst van de PSD2 veelvuldig belicht in de media. De focus lag daarbij meestal op de mogelijke privacyrisico’s. Meer dan eens werd de indruk gewekt dat banken door deze Europese richtlijn worden verplicht om gevoelige persoonsgegevens van rekeninghouders prijs te geven aan derde partijen, ook als de rekeninghouder daar helemaal niet van is gediend. Gelukkig is dat een misvatting en zijn banken alleen verplicht om bankgegevens te delen met derde partijen wanneer de rekeninghouder daar zelf expliciet toestemming voor heeft gegeven. Daarnaast is het zo dat deze partijen moeten voldoen aan strenge voorwaarden. Zo moeten ze een licentie aanvragen bij De Nederlandsche Bank (DNB) en DNB stelt strenge eisen aan vergunningverlening. Verder mogen vergunninghoudende partijen alleen die gegevens verzamelen die daadwerkelijk nodig zijn om de geboden dienst uit te voeren.

What’s next?
Onder consumenten voert de angst voor het verlies van privacygevoelige informatie momenteel de boventoon. Het grote publiek is nog niet overtuigd van de toegevoegde waarde die de fintechs door de PSD2 kunnen gaan leveren. Voor zowel toezichthouders als fintechs is dan ook de schone taak weggelegd om te tonen dat met adequaat toezicht en verantwoord ondernemen de privacy van gebruikers kan worden gewaarborgd en het betaal- en gebruiksgemak van consumenten tot nieuwe hoogten kan stijgen. Omdat de PSD2 in het voorjaar van 2018 wordt verankerd in de Wet op het financieel toezicht, kunnen we in de tweede helft van dit jaar al vast gaan stellen in hoeverre toezichthouders en fintechs in die opzet gaan slagen.

 

Jaco Booster is managing partner bij Enigma Consulting

Geert Blom is adviseur betalingsverkeer bij Enigma Consulting

Shares