De munt van de toekomst of de zoveelste bubble die binnenkort ontploft? Beleggingsgelovigen en onheilsprofeten buitelen over elkaar heen in de hype rond de bitcoin. De grillige koersontwikkeling van de cryptomunt geeft zowel optimisten als sceptici inspiratie. Sinds de spectaculaire koersstijgingen eind 2017 viel de waarde van een bitcoin eind december hard terug tot slechts een kwart van z’n piek van ongeveer $20.000. In februari herstelde de koers naar bijna $11.000. Kan het interessant zijn voor bedrijven om met cryptogeld te werken? En is er dan een houvast? In dit artikel onderzoek ik of het mogelijk is de prijs van de bitcoin te voorspellen.

Er zijn op dit moment weinig bedrijven die iets doen met cryptogeld. Door de toegenomen marktwaarde zien we langzaamaan dat bedrijven beginnen te kijken naar de mogelijkheden om cryptogeld te accepteren. Maar omdat er zo weinig bekend is over bitcoin, en de factoren die de prijs beïnvloeden, is het moeilijk om hiermee te werken. Meer kennis kan het voor het voor bedrijven gemakkelijker maken om bitcoin en zelfs andere cryptogeld in hun bedrijfsmodel te introduceren. Er zijn veel soorten cryptogeld. Bitcoin is het meest bekend (zie kader). In oktober 2017 bedroeg de totale marktwaarde $ 99 miljard en dit bedrag neemt nog steeds toe. De marktwaarde groeit voornamelijk als gevolg van de stijgende prijs van bitcoin. Een andere factor die de marktwaarde beïnvloedt, is de maximale limiet van het aantal bitcoins. Momenteel zijn er 16,5 miljoen bitcoins in omloop. Volgens Nakamoto is het maximale aantal Bitcoins beperkt tot 21 miljoen.

Wat zijn bitcoins?
Bitcoin is een gedecentraliseerd peer-to-peer crypto-valutaprotocol dat voor het eerst werd beschreven in een paper van Satoshi Nakamoto. Nakomoto is de naam die wordt gebruikt door de onbekende persoon of personen die bitcoin hebben ontworpen (2008). De eerste bitcoin is in 2009 gecreëerd. In 2010 vonden de eerste waardetransacties plaats. Bitcoin maakt gebruik van een database verspreid over knooppunten van een peer-to-peer-netwerk om transacties vast te leggen en van cryptografie om de transacties van de nodige beveiliging te voorzien. Hierdoor kunnen ze nooit meer dan één keer uitgegeven worden.

Bitcoin is geen echt betaalmiddel. Een betaalmiddel fungeert als een ruilmiddel, een eenheid van waarde en een rekeneenheid . Bitcoin voldoet niet aan deze criteria. Het voldoet alleen gedeeltelijk aan het eerste criterium. Maar de meeste bedrijven accepteren bitcoin niet als een betaalmiddel. Momenteel wordt bitcoin meestal verhandeld in ruil voor valuta’s uit de echte wereld. Dit lijkt erg op het handelen in traditionele activa zoals goud, aandelen of obligaties. Op basis hiervan kan je stellen dat bitcoin een hybride is tussen een valuta en een verhandelbare vermogenstitel.

De prijs van bitcoin schommelt aanzienlijk. De koers kan op een dag heel hoog zijn, om de volgende dag weer drastisch te dalen. Om inzicht te krijgen in de prijsontwikkeling, heb ik de prijs van bitcoin vergeleken met andere indexen om te zien of sprake is van een co-beweging en of het mogelijk is om de toekomstige prijs te voorspellen. De gegevens voor mijn analyse hebben alleen betrekking op de periode 2011-2015. Gedurende deze periode was de interesse in bitcoin beperkt tot ‘miners’ (waarover later meer), beleggingsspecialisten en groepen aangetrokken tot de anonimiteit van de bitcoin. De prijsbewegingen die we de afgelopen twee jaar hebben waargenomen als gevolg van de toegenomen belangstelling voor bitcoin, zijn niet meegenomen in mijn onderzoek.

Co-beweging met goud
Goud wordt vaak gebruikt in sieraden, in decoratie en als een garantie voor de waarde van geld. Beleggers gebruiken goud als een veilige haven voor aandelen. Het proces van nieuwe bitcoins die op de markt komen, is vergelijkbaar met de manier waarop goud op de markt komt. Er is een bepaalde hoeveelheid goud die op de markt circuleert. In bitcoin-termen: er zijn 16,5 miljoen bitcoins. De totale hoeveelheid goud op aarde staat vast (21 miljoen bitcoins). Er zijn goudzoekers die veel energie besteden om goud aan de circulatie toe te voegen. Zodra een miner (goudzoeker) goud heeft gevonden, wordt het toegevoegd aan het goud in omloop en wordt de miner beloond met de waarde van goud. In plaats van goud te delven aan de oevers van een rivier, zetten de miners enorm krachtige computers in om transacties te verifiëren. Ze worden hiervoor beloond met bitcoins. Aangezien het in circulatie brengen van goud of bitcoin dezelfde kenmerken heeft, kan goud mogelijk een indicatie geven van de beweging van de prijs van bitcoin.

In grafiek 1 laat ik de prijzen zien van goud en bitcoin over de gekozen periode. Er zijn perioden waarin bitcoin en goud dezelfde waardeontwikkeling tonen, maar er zijn ook perioden waarin de prijzen zich in tegenovergestelde richting bewegen. Er is geen enkel duidelijk verband tussen de twee. Wanneer onzekerheid bestaat op de financiële markt, of wanneer beleggers een extreem negatief rendement ervaren, hebben beleggers de neiging om hun aandelen te verkopen en in obligaties te beleggen. We noemen dit fenomeen een vlucht naar veiligheid. Er bestaat dus een relatie tussen de koersen van aandelen en die van overheidsobligaties. Er zou dus ook ook een verband kunnen bestaan tussen bitcoin en aandelen, en bitcoin en overheidsobligaties.

Aandelen
Tegen het einde van september 2015 was de koers van een bitcoin ongeveer $ 230. In december 2017 passeerde de prijs van bitcoin voor de eerste keer $ 10.000. De fundamentele waarde van een bitcoin is echter nul . Eerder stelde ik al dat bitcoin geen betaalmiddel is. Het lijkt veel meer op een vermogenstitel. Dus de koers van bitcoin lijkt te worden bepaald door marktsentimenten . Omdat de aandelenmarkt de marktsentimenten weergeeft van een markt voor vermogenstitels, vergelijk ik de koers van bitcoin met de markt voor aandelen. Door het prijsverloop tussen bitcoin en de aandelenmarkt te vergelijken, kan worden bekeken of bitcoin de markt volgt. Iets meer van de helft van alle bitcoin-transacties worden afgewikkeld in US Dollar. Daarom heb ik ervoor gekozen de bitcoin te vergelijken met de koersen van de Standards & Poors 500.

In grafiek 2 wordt de prijs van de S & P 500 en de bitcoin weergegeven. De figuur toont geen samenhang tussen de S & P 500 en de bitcoin. Dit suggereert dat de koers van de bitcoin niet samenhangt met het marktsentiment.

Staatsleningen
Staatsleningen zijn verhandelbare waardepapieren die zijn uitgegeven door het Ministerie van Financiën van een land om de bestedingsactiviteiten van de overheid te financieren. Staatsleningen worden gezien als veilige haven in tijden van onzekerheid. Als er sprake is van een hoog niveau van een beweging in dezelfde richting tussen de koersen van bitcoin en staatsleningen, kan dit erop wijzen dat beleggers hun bitcoin ontvluchten ten gunste van obligaties wanneer de markt onzeker is. Of de beweging kan net andersom zijn. Als de markt minder onzeker wordt, verkopen beleggers hun obligaties en gaan in bitcoin investeren. Ook voor deze analyse heb ik voor een Amerikaanse index gekozen: de 10-jarige Treasury certificates uit de VS. Grafiek 3 vergelijkt de koers hiervan met die van bitcoin.

De grafiek laat zien dat de prijs van bitcoin veel meer schommelt dan die van treasury certificates. Wel suggereert de grafiek dat er enig verband bestaat. Als de prijs van schatkistobligaties daalt, stijgt die van bitcoin en vice versa. Dit zou erop kunnen duiden dat investeerders bitcoin ontvluchten als de koersen dalen.

Conclusie
Ik heb geprobeerd inzicht te krijgen in de toekomstige prijs van bitcoin door te onderzoeken of de bitcoin enige co-movement vertoont met de koersen van goud, de S & P 500 of staatsleningen. Ik heb geen relatie kunnen vaststellen tussen de koers van bitcoin en die van goud of de aandelenkoersen van de S&P 500. Dit kan erop wijzen dat bitcoin wordt gezien als een heel aparte categorie vermogenstitels. Verder onderzoek zou moeten uitwijzen of investeerders toch waarde hechten aan de (potentiële) functie van bitcoin als betaalmiddel. De omgekeerde relatie tussen de prijs van treasury certificates en bitcoin zou dan weer een indicatie kunnen zijn dat een koersdaling wordt opgevangen door een vlucht naar zekerheid. Echter, deze link is te zwak om daar concrete uitspraken over te doen. Het doel van mijn artikel was om te onderzoeken of bedrijven actief bitcoin als een betaalmiddel kunnen inzetten in hun bedrijfsvoering. De resultaten van het onderzoek geven echter weinig houvast. De ondernemer die besluit in bitcoin te gaan handelen, moet voorzichtig zijn. Als het accepteren van betaling in bitcoins bijdraagt aan de realisatie van de commerciële doelstellingen, is het zeker de moeite waard daartoe over te gaan. Maar de ondernemer doet er goed aan ervoor te zorgen dat er op geen moment een open bitcoin-positie ontstaat. Dus, bijvoorbeeld, prijzen vaststellen op het moment van betaling en ontvangen bitcoins verkopen op het moment van ontvangst.

Nawoord
De gegevens die voor de analyse worden gebruikt, beslaan een periode van vijf jaar en eindigen in 2015. In 2016-2017 is de aandelenmarkt gestegen, maar de prijsstijging van bitcoins is vele malen sneller gegaan. Deze ontwikkeling heeft veel publiciteit gecreëerd met verhalen over snel rijk worden. Verhalen die op hun beurt wellicht een extra rush gevoed hebben. De centrale bank en de AFM waarschuwen voor de gevaren van investeren in bitcoins. Sommigen noemen de handel in bitcoins de volgende bubble. Joshua Brown, een analist in New York, typeert de bitcoin als de perfecte manie. Bitcoins genereren geen cashflows, dividend of andere inkomsten. Er is letterlijk geen traditionele manier om een bitcoin te waarderen. Brown heeft berekend dat er dagelijks $17 miljoen moet worden ingelegd om een koers van net onder de $ 10.000 vast te houden . Zelfs een website die bitcoins promoot, waarschuwt: ‘Je moet natuurlijk ook een beetje geluk hebben bij de aanschaf van de bitcoin.’

(Yermack, 2008)
(Cheah & Fry, 2015).
(Dwyer, 2014; Shiller, 2005; Weber, 2014)

It just got real.

Veerle Jansen studeert Economie aan de Universiteit van Tilburg

Over de auteur
Na het vwo werkte Veerle Jansen twee jaar als debiteurenbeheerder en kredietanalist bij het Shared Service Center van een grote internationale frisdrankenproducent. Vanuit de basis in Polen was Veerle verantwoordelijk voor diverse debiteurenportefeuilles in België en Nederland. Na bijna twee jaar in Krakau te hebben gewoond en gewerkt, besloot ze terug te komen naar Nederland en begon daar haar studie Economie aan de UvT. Voor haar thesis zocht ze een onderwerp dat haar had beziggehouden in haar werk: zijn er mogelijkheden om het betalingsverkeer te vereenvoudigen? Dit artikel is een samenvatting van de bevindingen van haar onderzoek naar cryptomunten als een alternatief betalingsmiddel.

Shares