Terwijl de bedrijfsconjunctuur en het vertrouwen van de consument in het Westen blijven afnemen, is China met zijn dynamische arbeidsmarkt, hogere inkomens en groeiende consumentenvraag een aantrekkelijke afzetmarkt geworden. Uitvoeren naar China houdt echter ook een aantal risico’s in. Om exporteurs te helpen lastige logistieke en financiële valkuilen te omzeilen, heeft Atradius een tienstappenplan opgesteld voor succesvolle handelsrelaties.

1. Pas op voor invoerbeperkingen
Niet alle goederen mogen vrij worden geïmporteerd naar China. China classificeert goederen in drie categorieën: verboden, beperkt en toegestaan. Een aantal goederen, zoals afval en giftige stoffen, mogen in het algemeen belang of voor de bescherming van het milieu niet worden ingevoerd. De invoer van sommige goederen is strikt beperkt, met name goederen waarvoor quota of vergunningen vereist zijn, bijvoorbeeld elektrische
apparatuur of metaalsmeltende machines. Het ministerie van Handel (MOFCOM), de overheidsdienst die verantwoordelijk is voor de buitenlandse handel in China, publiceert en herziet regelmatig de lijsten van beperkte of verboden goederen. In de praktijk kan vooral de tweede categorie – beperkte goederen – van belang zijn voor Europese leveranciers. Het is daarom raadzaam voor elke buitenlandse leverancier die goederen wil leveren aan Chinese klanten om na te gaan in welke categorie zijn producten vallen,
of deze onderhevig zijn aan vergunningen of quotavereisten en om te controleren of de Chinese koper bevoegd is om deze goederen te importeren. Anders loopt de leverancier het risico dat zijn producten niet zullen worden toegelaten in het land of worden betwist door de Chinese douaneautoriteiten.

2. Controleer de bevoegdheid van uw tegenpartij
Zoals bij elke leveringsrelatie is het belangrijk om de zakelijke bevoegdheid van de Chinese partij bij de transactie te controleren. Onder andere de volgende documentatie moet normaliter bij een Chinees bedrijf worden aangevraagd om te controleren of de overeenkomst kan worden uitgevoerd:
• statuten;
• bedrijfsvergunning;
• certificaat van goedkeuring en goedkeuringsbrief (van toepassing indien
de Chinese partij een in het buitenland geïnvesteerde onderneming is);
• bestuursbesluit of besluit van de aandeelhouders houdende goedkeuring van de leveringsovereenkomst en goedkeuring van een specifieke persoon of personen om de
leveringsovereenkomst namens deze uit te voeren (indien vereist door de statuten);
• een voorbeeld van de naam en handtekening van de bevoegde ondertekenaars en de stempel van het bedrijf.

3.    Alles draait om het geld
China’s munteenheid, de renminbi (RMB), is niet volledig inwisselbaar. Transacties die
voor Chinese bedrijven een verplichting creëren om betalingen te doen of te ontvangen in een vreemde munt, zijn onderhevig aan wisselkoersadministratie door de Chinese State Administration of Foreign Exchange (SAFE) en zijn filialen. In 2010 introduceerde SAFE een nieuwe regeling, waarbij alle Chinese importeurs zich bij SAFE moeten registreren om te betalen voor invoer. Sindsdien worden alle importeurs geregistreerd
in de zogenaamde ‘Naamlijst van importerende bedrijven die buitenlandse
valutabetalingen uitvoeren’ (Naamlijst) en worden deze in drie klassen (A, B en
C) ingedeeld op basis van onder meer de resultaten van SAFE-onderzoeken
ter plaatse en de naleving door de importeurs van regelgeving omtrent
wisselkoersadministratie. Importeurs die de wisselkoerswetgeving wezenlijk hebben geschonden – misschien boetes van SAFE ontvingen of die zijn onderzocht voor het verkrijgen van vreemde valuta door valse voorstelling – worden geclassificeerd als ‘klasse C’ importeurs. Importeurs die niet altijd volledig de wisselkoerswetten zijn nagekomen – bijvoorbeeld door hun betalingen voor geïmporteerde goederen niet aan SAFE te melden – zijn ingedeeld als ‘klasse B’ importeurs. Tot slot worden alle andere importeurs automatisch geclassificeerd als ‘klasse A’ bedrijven.

4.    Voldoe aan de Chinese mededingingswetgeving
Ongeacht het toepasselijke recht dat de partijen bij de verkoopovereenkomst kiezen, is elke overeenkomst met betrekking tot leveringen aan China onderhevig aan China’s
mededingingswetgeving. Die heeft hoofdzakelijk betrekking op regelgeving tegen monopolies, oneerlijke concurrentie, dumping en compensaties (subsidie). Zoals in de meeste andere rechtsgebieden is het concurrenten verboden om prijsafspraken aan te gaan, productie en verkoop te beperken, markten te verdelen, de aankoop of ontwikkeling van nieuwe technologie te beperken of leveranciers te boycotten. In verticale relaties tussen leveranciers en kopers is het partijen verboden afspraken te maken over vaste of minimale wederverkoopprijzen. In buitenlandse handelsactiviteiten mogen bedrijven zich niet inlaten met oneerlijke concurrentie, zoals misleidende reclame,
onderlinge afspraken maken voor offertes, commerciële omkoping of toepassing van
dumpingprijzen. Bovendien kunnen de overheden antidumpingmaatregelen of
compenserende maatregelen nemen om de binnenlandse industrie te beschermen.

5.    Zorg dat u wordt betaald
Chinese bedrijven importeren grote hoeveelheden goederen van leveranciers over de hele wereld. Er is geen reden om u zorgen te maken over eventuele niet-betaling simpelweg omdat de goederen worden geleverd aan China. Net als in elke leveringsrelatie is het raadzaam de kredietwaardigheid van uw Chinese koper te controleren voordat u een leveringsovereenkomst aangaat. In geval van twijfel zou de leverancier ernaar moeten streven enige vorm van zekerheid te verkrijgen; de meest gebruikte zekerheidsinstrumenten in China zijn onder meer de volgende:
•    Garanties zijn beschikbaar onder de Chinese wet en worden algemeen gebruikt. De juridische kenmerken van garanties zijn vergelijkbaar met die in andere rechtsgebieden. In ieder geval moet een garantieovereenkomst schriftelijk worden afgesloten.
•    Hypotheken kunnen geschikt zijn om grote betalingsaanvragen te beveiligen door het verhypothekeren van onroerende goederen in het voordeel van de leverancier. Het is verplicht hypotheken op onroerend goed te registreren.
•    Panden zijn bij leveringsovereenkomsten meestal gemakkelijker overeen te komen omdat ze minder ‘due diligence’ vereisen en minder onderhevig zijn aan regelgeving dan hypotheken. Roerend goed en rechten, zoals cheques, overdraagbare aandelen, obligaties en gedeelten van de intellectuele eigendomsrechten kunnen worden verpand aan een leverancier om de betalingsaanspraken veilig te stellen.

6.    Bescherm uw intellectuele eigendom
De Chinese wetgeving voorziet in een veelzijdige bescherming van intellectueel eigendom, waaronder auteursrechten, patenten en handelsmerken. Auteursrechten worden beschermd gedurende vijftig jaar na de dood van de auteur (met uitzondering van het recht van een ‘auteur’ zijn/haar naam op het werk aan te brengen, het recht om een werk te herzien en de bescherming van de integriteit van werken, die onbeperkte beschermingstijd genieten). Octrooien en handelsmerken worden beschermd op een basis van eerste indiening. De geldigheidsduur van een geregistreerd merk is tien jaar en deze kan vernieuwd worden. De duur van de patenten is afhankelijk van de verschillende soorten van octrooien vereist door het octrooirecht – twintig jaar voor octrooien voor uitvindingen en tien jaar voor gebruiksmodellen of ontwerpen.
Hoewel China het wettelijke kader en de naleving van de bescherming van intellectuele eigendom aanzienlijk versterkt heeft, zijn schendingen van intellectuele eigendomsrechten in de praktijk niet ongewoon in China. Volgens marktanalisten wordt ongeveer 20% van alle consumentenproducten op de Chinese markt vervalst. Omdat elke levering van goederen aan China het risico bevat in China illegaal gekopieerd te worden, moeten leveranciers hun intellectuele eigendomsrechten ter plaatse registreren voordat zij beginnen met de export. Hun intellectuele eigendom zal dan conform de plaatselijke regelgeving beschermd worden en de kans op eventuele
handhavingsacties tegen overtreders van intellectuele eigendomsrechten aanzienlijk verbeteren.

7.    Kies uw recht en bevoegde rechter
Op enkele uitzonderingen na kunnen de partijen bij een grensoverschrijdende leveringsovereenkomst vrij kiezen tussen Chinees of een buitenlands recht om hun relaties regelen. In de praktijk gebruiken Europese leveranciers meestal de wetten van hun land van herkomst voor hun leveringen aan een derde land, met inbegrip van China. Vergeet echter niet dat de dwingende bepalingen van de Chinese wet, zoals de belasting-, valuta- en mededingingsregelingen, van toepassing zijn, ondanks de keuze van partijen voor een buitenlands toepasselijk recht.
Bij het kiezen van het juiste forum om mogelijke geschillen tussen partijen op te lossen, zijn er over het algemeen voor grensoverschrijdende leveringsovereenkomsten vier typen beschikbaar: Chinese nationale rechterlijke instanties, Chinese arbitrage-instellingen (vooral de China International Economic and Trade Arbitrage Commissie – CIETAC), buitenlandse rechters en buitenlandse arbitrale colleges. In ieder geval is een zorgvuldige uitwerking van de leveringsovereenkomst noodzakelijk indien de partijen ervoor kiezen buitenlands recht te gebruiken in combinatie met procesvoering voor de Chinese staatsrechtbanken. De meeste lokale rechtbanken hebben geen ervaring met de toepassing van buitenlands recht. Indien de rechter vaststelt dat het toepasselijke buitenlandse recht niet goed kan worden gecontroleerd, mag deze de Chinese wet toepassen, ondanks de contractuele keuze van de partijen.

8.    Tarieven kunnen een deal breker zijn
Net als in enig ander rechtsgebied is de invoer van goederen naar China onderhevig aan de plaatselijke douane- en belastingregelingen. Verschillende factoren zijn van invloed op de inklaringsvereisten en de vereiste tijd voor de klaring, inclusief de taxatie van de goederen, de productcode en hun beschrijving. In de praktijk is het raadzaam voor beide partijen om alle documentatie met betrekking tot de transactie te bewaren, omdat douaneautoriteiten alle relevante importdocumentatie kunnen verlangen en vaak zeer grondig en formalistisch zijn wat betreft het klaren van de import. Naast invoerbelasting zullen normaliter btw en heffingen op de ingevoerde goederen worden geheven. Het normale btw-tarief voor de meeste goederen bedraagt 17%, terwijl een concessioneel tarief van 13% van toepassing is op landbouwmachines, boeken, utilities en bepaalde andere soorten goederen. Verbruiksbelasting is van toepassing op bepaalde goederen, waaronder sigaretten, sieraden en auto’s. Heffingstarieven variëren afhankelijk van de goederen en het land van herkomst. Heffingstarieven kunnen oplopen tot 270%, wat de aankoop van goederen van een buitenlandse leverancier zeer duur kan maken en daarom voor leveringen aan China een deal kan breken.

9.    Lokale aanwezigheid kan uw omzet verhogen
In plaats van goederen rechtstreeks uit het buitenland aan Chinese klanten te verkopen, kunnen buitenlandse leveranciers ervoor kiezen om een entiteit op te richten in China en van daaruit de goederen te distribueren en de Chinese markt te veroveren. De meest voorkomende vormen van beleggingsinstellingen zijn:
•    een onderneming die geheel in buitenlands eigendom is (WFOE): een naamloze vennootschap met 100% buitenlands eigendom;
•    een equity joint venture (EJV): een naamloze vennootschap die is opgericht door zowel de buitenlandse als de Chinese partijen;
•    een coöperatieve joint venture (CJV): een joint venture met zowel buitenlandse als Chinese investeerders.

Buitenlandse leveranciers met aanzienlijke ervaring in China zullen eerder een WFOE oprichten zonder een Chinese partner, omdat zij zo de exclusieve zeggenschap behouden over technologie, knowhow en commerciële geheimen. Buitenlandse investeerders met minder ervaring in zakendoen met China zullen vaak de voorkeur geven aan een gezamenlijke constructie met een lokale partner. Voor buitenlandse leveranciers betekent dit doorgaans dat de lokale partner een betere toegang heeft tot lokale klanten en kan helpen bij het uitbreiden van de verkoop binnen China. In dat geval heeft een EJV de voorkeur. Het belang van de buitenlandse leverancier in een EJV moet in het algemeen ten minste 25% zijn. Winsten worden evenredig verdeeld over de bijdrage van iedere partij aan het geplaatste kapitaal.

10.    Bescherm uw verkopen op krediet
Zelfs als alle bovenstaande regels strikt worden nageleefd, is er net als bij iederverkoopcontract op kredietvoorwaarden en voor elk land altijd een zeker risico van niet-betaling en onvoorspelbaarheid, bijvoorbeeld als gevolg van valuta-inflatie of veranderingen in het buitenlandse handelsbeleid van China. Het is daarom aan te raden dat de leverancier bescherming zoekt in de vorm van kredietverzekering om die mogelijke risico’s, die niet door ‘due diligence’ kunnen worden voorkomen, te beperken. Bovendien biedt kredietverzekering niet alleen bescherming, maar ook zekerheid over de identiteit en kredietwaardigheid van uw potentiële klanten.

Noot
Het volledige rapport ‘Succesvol handelen met China’ kunt u downloaden op www.atradius.nl/creditmanagementkennis/publicaties/onderzoekenenrapporten.html.

Auteur: Bert Bruning is directeur van Atradius in Nederland.
Bron: De Credit Manager, 2012, nummer 2.

Shares