Door strengere Europese wet- en regelgeving mogen alleen nog publieke ratings worden gebruikt. Credit managers kunnen aansprakelijk worden gesteld, wanneer zij private ratings openbaar maken. Is hier sprake van speculatie? Of krijgen credit managers binnenkort inderdaad te maken met de gevolgen van deze wet- en regelgeving? De feiten op een rij.

De wet- en regelgeving voor credit ratings en credit scorings
Iedereen die credit ratings binnen de EU aanbiedt, moet door de centrale Europese toezichthouder, de ESMA (European Securities and Markets Authority) in Parijs, als credit rating agency erkend en geregistreerd zijn. Van deze registratie zijn alleen private ratings, credit scorings en ratings van exportverzekeringen uitgezonderd.
Private ratings zijn kredietbeoordelingen die op basis van een individuele opdracht aan een private rating agency tot stand zijn gekomen. Dit zijn niet door de ESMA erkende rating agencies. Private ratings mogen uitsluitend aan de opdrachtgever (bijvoorbeeld de credit manager) worden geleverd voor eigen gebruik. Zij mogen door de credit manager niet openbaar worden gemaakt of worden doorgeleverd. Ook mogen private ratings niet voor door de wet gereglementeerde doelen worden gebruikt. Bijvoorbeeld voor het securiseren van handelsvorderingen. Wie deze regels overtreedt, kan van de ESMA een hoge boete krijgen.
In de nieuwe aanvullende wetgeving, de zogenaamde CRA III verordening , is voor het eerst een definitie van credit scores opgenomen. Een credit score geeft volgens deze wet de mate van kredietwaardigheid weer en is door middel van het verwerken van algemene data in een mathematisch statistisch model tot stand gekomen. Een credit rating maakt daarentegen in de regel gebruik van complete jaarrekeningen, de zogenaamde balansratings. Een credit score kent geen aanvullende kwalitatieve analyses van ratinganalisten. Credit scorings en credit ratings hebben dan wel betrekking op de beoordeling van de kredietwaardigheid van een debiteur. Het verschil zit hem in de aard van de data die men hiervoor gebruikt en de kwalitatieve beoordeling door een ratinganalist.
Een aanvullend verschil tussen een credit score en een credit rating ligt volgens de wetgever in het gebruik van beide soorten kredietbeoordelingen. Credit scores worden meestal automatisch aan een zeer grote populatie toegewezen en classificeren uitsluitend de kredietwaardigheid van individuen en bedrijven. Credit ratings daarentegen worden in het kader van risicomanagement door investeerders gebruikt en doen een uitspraak over de kredietwaardigheid van grotere MKB-bedrijven of van beursgenoteerde ondernemingen en niet in de laatste plaats van te securiseren deiteurenportolio’s. En juist hierin zit het raakvlak tussen het credit management en deze EU-wetgeving.

Gebruik van credit ratings en credit scorings bij de financiering van debiteurenportfolio’s
Bij het opstellen van een credit rating voor de securisatie van debiteurenportfolio’s moet een ratinganalist ook de kwaliteit van alle afzonderlijke debiteuren van het portfolio in zijn beoordeling betrekken. Hiervoor kan hij gebruikmaken van de credit scores van de aangeboden debiteuren. Maar hoe betrouwbaar zijn deze credit scores? Van wie zijn zij afkomstig? Wat zijn de prestatieparameters van het scoringsysteem?
Veelal omzeilt een credit rating agency dergelijke vragen door het standpunt in te nemen dat de slager niet zijn eigen vlees mag keuren. Men gebruikt niet de credit scores die de credit manager aanbiedt. Credit rating agencies zijn in staat door middel van een eigen credit scoringssysteem de kwaliteit van een debiteurenportfolio opnieuw vast te stellen. De credit scoringssystemen van erkende rating agencies staan in de regel onder toezicht van een Centrale Bank, in Nederland door De Nederlandsche Bank, of de Europese Centrale Bank. Deze accreditatie van het eigen credit scoringssysteem van een erkende rating agency maakt het gebruik voor de securisatie transparant.
Mits de credit manager ook gebruikmaakt van het scoringssysteem van een erkende rating agency, kan hij aanzienlijke kosten voor de dubbele kredietbeoordeling besparen. Uiteraard krijgt hij hiermee ook zelf meer zekerheid over de juistheid van de uitkomsten van zijn scorings.

Aansprakelijkheid van ratings agencies
In de voorstellen van de ESMA wordt in de eerste plaats de toepasbaarheid van credit ratings en credit scores aangescherpt. Het wordt duidelijk dat alleen credit ratings van erkende rating agencies openbaar mogen worden gebruikt. Niet alleen voor gereglementeerde toepassingen zoals bij de securisatie van debiteuren, maar ook voor alle overige ongereglementeerde doeleinden waarvoor men een credit rating kan gebruiken. Voorbeelden zijn: ‘kredietaanvragen voor niet-bancaire kredieten, als bewijsvoering in rechtszaken, voor het vaststellen van een rentevoet, bij procedures met de belastingdienst of als te publiceren bewijs van kwaliteit en continuïteit van een onderneming tegenover diverse stakeholders’.
Nu de ESMA het gebruik en de toepasbaarheid van credit ratings zo nadrukkelijk wil reglementeren, wil zij ook maatregelen treffen ten aanzien van de kwaliteit van en het vertrouwen in een credit rating binnen het maatschappelijk verkeer. Zij denkt dit te bereiken door enerzijds de concurrentie tussen rating agencies te vergroten en anderzijds meer en beter toezicht in te voeren.
De concurrentie tussen rating agencies is de laatste jaren enigszins verbeterd. Naast de drie grootste rating agencies Standard & Poor’s, Moody’s en Fitch zijn er nog vijftien nieuwe rating agencies erkend en toegelaten. Alle achttien rating agencies mogen sindsdien in alle EU-landen opereren. Een klein aantal van de nieuwkomers heeft al in korte tijd meer marktaandeel veroverd.
Wat de kwaliteit betreft, ziet de ESMA erop toe dat elke erkende rating agency consistent haar eigen methodologie bij het vaststellen van haar credit ratings toepast. Een rating agency wordt aansprakelijk gesteld als zij een rating heeft afgegeven die niet op de door de ESMA goedgekeurde wijze tot stand kwam. Met andere woorden: rating agencies kunnen niet aansprakelijk worden gesteld voor hun ratings, maar wel voor nalatigheid mits dit aan de orde is.

Wat hebben credit managers aan deze strengere regels?
Leveranciers van credit scores of bedrijven die over een eigen scoringssysteem beschikken, worden geconfronteerd met de vraag: wat is de kwaliteit van mijn score? In de regel kennen leveranciers van scorings de kwaliteit zelf wel, maar men hanteert geen algemeen erkende en geaccepteerde kwaliteitsnormen zoals de erkende ratings agencies dat doen. En men heeft geen enkele aansprakelijkheid. Ook worden de klanten in onvoldoende mate geïnformeerd over de prestaties van de scores. Uit het onderzoek van de VVCM en de Stichting NORA over het gebruik van scoringssystemen kwam naar voren dat klanten scorings in de regel op basis van naamsbekendheid van de leverancier kiezen. Door deze nieuwe wetgeving zal meer aandacht komen voor de kwaliteit van credit scores. Des te meer als men afhankelijk is van de kapitaalmarkten waarop men zijn debiteurenvorderingen te koop wil aanbieden. Men heeft nu de keuze tussen scores van erkende rating agencies en de traditionele leveranciers. Ook de erkende rating agencies hebben klinkende namen die de credit manager ongetwijfeld zal herkennen .

Wat een credit manager moeten weten over credit ratings en credit scorings
De levering van credit ratings is voorbehouden aan erkende credit rating agencies. Alleen credit ratings mogen openbaar worden gemaakt en worden gebruikt voor door de wet gereglementeerde doeleinden, zoals bij de verkoop van debiteurenvorderingen voor herfinanciering op de kapitaalmarkten.
Credit scores zijn uitgezonderd door de EU-wetgeving. Men mag dan ook credit scores publiceren op een website mits men duidelijk maakt dat dit geen credit ratings zijn. De wetgever heeft het onderscheid gemaakt tussen credit ratings en credit scores. Enerzijds omdat de aanwending van een credit rating en een credit scoring verschillend is, anderzijds omdat de kwaliteit van een credit rating belangrijk is omdat de kapitaalmarkten hiervan afhankelijk zijn.
Credit managers die veel waarde hechten aan de aantoonbare betrouwbaarheid van hun scoringssystemen kunnen overwegen credit scoringssystemen van erkende rating agencies aan te schaffen. Een tweede mogelijkheid om meer zekerheid over de kwaliteit van een scoringssysteem te verkrijgen, is het aanschaffen van een scoringssysteem dat volgens de ISO norm 10684 tot stand kwam. Alleen Graydon levert tot nu toe een dergelijk systeem.
De ISO norm 10684 is opvraagbaar bij het Nederlands Normalisatie Instituut in Delft. Hierin staan de kwaliteitsnormen vermeld die van belang zijn om de prestaties van scoringssystemen onderling te vergelijken. Dit kan een hulpmiddel zijn bij de kwaliteitsbeoordeling van een scoringssysteem.

Auteur: Fritz Witt is werkzaam als onafhankelijke rating adviseur binnen Witt Rating Advisory BV. Als sales associatie vertegenwoordigt hij de erkende rating agency Creditreform Rating AG in Nederland. Hij is secretaris van de Stichting NORA en is bij het Nederlands Normalisatie Instituut voorzitter van de normcommissie voor ISO-kwaliteitsstandaards voor het managen van ratingprocessen en –systemen.
Bron: De Credit Manager, 2013, nummer 1.

Shares