De visie van MODINT: waar ligt de grens? Ofwel: “Credit management en betaalgedrag” 
En  hoe een groot familiebedrijf na ruim een eeuw toch failliet ging

Hoe dit begon
Gastheer Frans van der Hoorn van branchevereniging MODINT Credit & Finance in Zeist leidde de studiemiddag op 31 mei in. Business Nieuws Radio had enkele maanden geleden een uitzending over een hoogst actueel thema: het effect van (eenzijdig opgelegde) betalingstermijnen door grote bedrijven aan (vooral) hun leveranciers uit het MKB-segment. In de studio werd de Voorzitter van  MODINT, de heer H.J.A. Bekke, geïnterviewd. Luisteraars (waaronder uw scribent) konden inbellen om hun visie te geven. Binnen een uur werd ik vanuit Duitsland gebeld door Frans van der Hoorn. Het gevolg: eerst een artikel in de recente editie van “De Creditmanager”, gevolgd door deze workshop in Zeist.

Een leerzame agenda
De eerste presentatie was voor rekening van Mr. Jef Wintermans, Directeur bij MODINT. Hij gaf een historisch overzicht vanaf het ontstaan van zijn branchevereniging in Veenendaal (bij sommigen van u nog bekend als  De Nederlandse Kleding Conventie BV). Als één van de eerste belangenbehartigers in de handel introduceerde men branchevoorwaarden. De NMA ontstond, waarbij kartelvorming onderzocht werd. De heer Wintermans betoogt dat de mededingingswet aan vernieuwing toe is.

Ontwikkelingen in de retailsector na 2005
Nog versterkt door de economische crisis vanaf 2008, trad er stagnatie op. Er konden geen nieuwe afspraken gemaakt worden met retailorganisaties, eenzijdig opgelegde wijzigingen van inkoopvoorwaarden werden door meerdere grootwinkelbedrijven, waaronder V&D, gecontinueerd. Positief was de ontwikkeling van een sterke lobby naar politiek en bestuur, waarbij de verbeterde samenwerking met het grootwinkelbedrijf wel erg handig bleek. Er kwam zelfs een sectorbrede gedragscode “Eerlijke Handelspraktijken” (inclusief mogelijkheid van arbitrage en een anonieme klachtenregeling) tot stand.

Dezer dagen zijn de veranderingen in deze sector zichtbaar in diverse facetten. De heer Wintermans noemt er een aantal: verticalisering, ketenintegratie, internationalisering, digitalisering en schaalvergroting. De economische crisis na 2008 had (soms ingrijpende) gevolgen voor de financiering van de bedrijfsvoering, ook voor de leden van MODINT.

Tijd van verandering
Charles Darwin schreef het al in zijn boek “De oorsprong der soorten” uit 1869. Volgens zijn “Survival of the Fittest” theorie, verloopt aanpassing aan veranderende (natuurlijke) omstandigheden volgens een permanent patroon van natuurlijke selectie. Dat geldt ook in de economische werkelijkheid. Duurzaamheid wordt een leidraad voor de textiel- en kledingindustrie. Werkomstandigheden in – ondermeer – Aziatische fabrieken zijn medebepalend voor het imago van grote westerse modemerken. Maatschappelijk verantwoord ondernemen (waaronder de strijd tegen kinderarbeid) zal de norm worden in de nabije toekomst. Bankanalyses houden nu ook een due diligence onderzoek in, waarbij gekeken wordt naar kwaliteit en mentaliteit van het topmanagement. Men wil duidelijk geen tobmanagement…

Mr. Harold von Poppe, Senior Incassojurist bij MODINT, ging wat dieper in op een belangrijk fenomeen: eigendomsvoorbehoud. Ook in het V&D dossier is dit een serieus probleem. Als de wet geldt is het simpel: geen eigendomsvoorbehoud. Als inkoopvoorwaarden van toepassing zijn, geldt hetzelfde, tenzij deze uitdrukkelijk in het contract is overeengekomen. De heer Von Poppe rondde zijn betoog af met een toelichting op het recht van reclame.

De Europese betalingsrichtlijn betalingsgedrag
Deze belangrijke richtlijn diende in alle aangesloten lidstaten van de Europese Unie in de locale wetgeving verankerd te worden, hetgeen op verschillen manieren en met uiteenlopende resultaten is gebeurd. In Nederland  is deze wet van kracht geworden op 16 maart 2013. Zij omvat uitsluitend regelgeving in het zakelijke segment (B2B) en in het overheidsgebied (B2G), niet in het particuliere segment. Een duidelijk sanctiebeleid is nooit opgenomen in de Nederlandse wet. Dat laatste is wel gebeurd in ondermeer Frankrijk (bescherming van kleine wijnboeren!) en in het Verenigd Koninkrijk, waar de Prompt Payment Code dan ook veel meer impact heeft. Uitgangspunt in Nederland is een betalingstermijn van maximaal 60 dagen. Indien niets is afgesproken met de afnemer, geldt een termijn van 30 dagen na facturatie.

Uitzonderingen zijn: a) uitdrukkelijke overeenstemming aangaande een afwijkende betalingstermijn en b) “kennelijke onbillijkheid jegens de leverancier”.

Tja, en dan het verhaal van (voorheen) Vroom & Dreesmann, Anno 1887…
Een zeer boeiende bijdrage kwam van advocaat Mr. Sjoerd Warringa , verbonden aan het Rotterdamse kantoor Ten Holter Noordam Advocaten. Hij verdedigt in het V&D  faillissement de belangen van circa 90 leden van MODINT. Er staan hier vele tientallen miljoenen euro’s op het spel. Zijn verhaal begon met een overzicht van de gebeurtenissen die sinds 2015 vooraf gingen aan de uitspraak van het faillissement, op Oudejaarsdag vorig jaar.

De eigenaar van V&D, het Amerikaanse investeringsfonds Sun Capital, had niet alleen voor (uiteindelijk) 160 miljoen euro geïnvesteerd, maar ook alle zekerheden (incl. het pandrecht) van de banken overgenomen en het voormalige warenhuis met schuld behangen. Niet ongebruikelijk overigens bij dit soort transacties. Bovendien waren door  Huren leveranciers bedongen verkoopvoorwaarden, gemakshalve, terzijde geschoven. Betalingscondities werden eenzijdig opgerekt tot 90 dagen na levering. Salarissen en huren werden verlaagd, onder dreiging met vele beren op de weg bij eventuele weigering door lastige vakbonden (werkgelegenheid) en weigerachtige onroerend goed eigenaren.

Het heeft allemaal niet mogen baten. Te optimistische verwachtingen van het management en een herfstachtige zomer in 2015 met lange rekken vol onverkochte zomerkleding.werden het ooit fameuze warenhuis fataal.

De zaak komt nu voor de rechter. Er bestaat zelfs een mogelijkheid dat de curatoren in het faillissement gedaagd worden, voor wellicht onvoldoende toezicht op correcte afhandeling van het faillissement en vanwege de terzijdestelling van het eigendomsvoorbehoud (zelfs al was dit aanvankelijk formeel erkend). Uitgezocht wordt ook de toepassing van het recht van reclame, wie waar verantwoordelijkheid voor droeg en of er mogelijk sprake is van bestuurdersaansprakelijkheid.

Ook wordt onderzoek gedaan naar de (uitleg van) het (evt. verlengd) eigendomsvoorbehoud, gezien in het licht van de zogeheten “Suppliers Declaration”, waarbij het eigendoms-voorbehoud werd opgeheven en die leveranciers, onder de nodige aandrang, geacht werden te ondertekenen. In juridische zin zou mogelijk sprake kunnen zijn van dwaling van de zijde van Sun Capital. En, oh ja, er bleken na het faillissement ook de nodige goederen langs wonderbaarlijke wegen verdwenen. Al-met-al is dit een unieke zaak in het Nederlandse faillissementsrecht. Het kan (toch nog) een hete zomer worden, vooral in de rechtszaal…

Betaalme.nu
Met al dit gesomber, zou je bijna vergeten dat er ook positieve geluiden te horen zijn. Het was docent Keten Financiering aan de Zwolsche Hogeschool Windesheim, Joost van den Hondel (totnogtoe kende ik eigenlijk alleen Joost van den Vondel… JM) die licht bood aan het eind van de tunnel. Want het was zijn initiatief dat nu circa twee jaar geleden, met steun van de Minister van Economische Zaken, Henk Kamp, op gang kwam, en vanuit het bedrijfsleven zelf een oplossing wil vinden voor het enorme bedrag aan vorderingen uit het MKB segment (Joost noemt een bedrag van  miljard euro.), dat vast zit vanwege vertraagde betaling door (veelal grote) afnemers. Daar is een oude term voor: wanbetaling.

Doel van het initiatief was om op korte termijn 2,5 miljard euro vrij te maken voor het MKB. En men heeft succes geboekt! Inmiddels hebben zich een aantal grote ondernemingen en organisatie achter het initiatief getoond, zoals ondermeer Heineken KPN, Gasunie en TomTom.(dat natuurlijk wel eens vaker de juiste route aangeeft…).

Er is inmiddels een groot netwerk van “stakeholders” gevormd, waar ook de media deel van uitmaken, evenals aanbieders van financiering en diverse MKB leveranciers. Wellicht is er ook voor de VVCM in de (nabije?) toekomst een rol weggelegd als kennispartner voor Betaalmenu.nl.

Onze voorzitter, Martin van der Hoek, sloot deze, zeer informatieve, studiemiddag af met een passend afscheidswoord en voor onze gastheren en alle inleiders een goede fles met prettige inhoud. Dank jullie wel, MODINT!

Modintbetaalmenu-logo

 

Shares